Niezen: hoe je lichaam zichzelf schoonmaakt en wat technologie-en-innovatie ermee doet

Technologie-en-innovatie zijn niet alleen belangrijk in computers en telefoons, ze helpen ons ook meer te leren over simpele dingen zoals niezen. Iedereen niest wel eens. Toch denken maar weinig mensen na over waarom dit gebeurt en hoe het werkt. Niezen is voor veel mensen gewoon iets dat soms gebeurt, bijvoorbeeld als je kou vat of als er stof in je neus zit. Maar achter een nies zit een slim proces waar je lichaam je mee beschermt.

Niezen als slimme bescherming van je lichaam

Je krijgt een niesbui meestal niet zomaar. In je neus zitten kleine haartjes en slijm die zorgen dat viezigheid niet in je longen komt. Denk aan stof, pollen, rook of kleine beestjes zoals bacteriën. Als er veel van zulke deeltjes in je neus komen, wordt je neus geprikkeld. Dit gevoel wordt snel doorgegeven aan je hersenen. Die geven daarna het signaal om te niezen. Tijdens het niezen trek je opeens hard adem, daarna blaas je lucht met kracht weer naar buiten via je mond en neus. Met die lucht worden de deeltjes uit je neus geblazen. Je lichaam werkt dus automatisch om zichzelf schoon te maken.

De rol van reflexen bij niezen

Niezen is een reflex. Je kunt het vergelijken met als je hand warm wordt en je die snel terugtrekt. Je hoeft er niet over na te denken: het gebeurt vanzelf. Je hersenen krijgen een prikkel van je neus, sturen dit naar de juiste plek en laten alle spieren meewerken. Je ogen gaan vaak dicht, je buikspieren trekken samen en je ademt krachtig uit. Zo heb je niet zelf de leiding over een nies, maar voert je lichaam het uit. Dit werkt meestal goed, maar soms kan de reflex op vreemde momenten optreden. Bijvoorbeeld als je in het zonlicht kijkt. Dit heet de fotische niesreflex. Ongeveer 1 op de 3 mensen heeft dit.

Waarom niezen gezond is en waarom je het niet moet tegenhouden

Veel mensen vinden niezen lastig of willen dat het stopt. Zeker als je in gezelschap bent. Maar niezen heeft een belangrijke functie. Het verwijdert niet alleen stof of pollen, maar ook ziektekiemen. Je lichaam raakt zo snel dingen kwijt die je ziek kunnen maken. Daarom zeggen artsen ook dat je een nies niet moet tegenhouden. Je neus moet schoon blijven, anders kun je verkouden worden. Door je neus en mond te bedekken met je elleboog of een papieren zakdoek voorkom je dat anderen besmet raken. Niezen heeft dus een duidelijke rol voor jezelf en voor de mensen om de je heen.

De invloed van technologie en innovatie op onderzoeken naar niezen

Door nieuwe technologieën kunnen wetenschappers steeds beter onderzoeken wat er precies gebeurt bij niezen. Snelle camera’s laten zien hoe ver druppeltjes de lucht in gaan. Dit helpt om te begrijpen hoe verkoudheidsvirussen zich spreiden. Ook innovaties in laboratoria maken het mogelijk om nauwkeurig te testen hoe bepaalde stoffen in de neus voor prikkelingen zorgen. Met die kennis kunnen betere medicijnen worden ontwikkeld, bijvoorbeeld spray’s om neusverkoudheid te helpen stoppen. Zelfs bij de bouw van ventilatiesystemen in gebouwen wordt nu rekening gehouden met wat we weten over niesdruppels. Zo merk je dat technologie-en-innovatie verder gaan dan je misschien denkt. Ze zorgen er zelfs voor dat de kans op ziektes kleiner wordt in bijvoorbeeld scholen en kantoren.

Hoe dagelijkse technologie kan helpen bij niesklachten

Naast grote onderzoeken zijn er ook kleine vernieuwingen waar je zelf iets aan hebt. Denk aan luchtreinigers die kleine deeltjes uit de lucht halen. Sommige modellen geven precies aan hoeveel pollen of stof er in huis is. Zo kun je kiezen om in een schone omgeving te zijn, waardoor je minder vaak hoeft te niezen. Ook zijn er apps die waarschuwingen sturen over hooikoorts en pollen. Handig voor mensen die vaak last hebben van hun neus in het voorjaar. Technologie maakt het gemakkelijker om klachten te volgen en aan te pakken. Zelfs de huisarts gebruikt soms slimme meetapparaten om te kijken hoe je neus reageert op bepaalde stoffen.

Meest gestelde vragen over niezen

• Waarvoor is niezen goed?

  Niezen zorgt ervoor dat je lichaam snel stof, pollen of ziektekiemen uit je neus verwijdert. Dit helpt om je neus schoon te houden en voorkomt dat je ziek wordt.

• Kun je ziek worden als je niezen inhoudt?

  Als je een nies inhoudt, kan de druk in je hoofd en neus groter worden. In zeldzame gevallen kun je hierdoor last krijgen van oorproblemen of een bloedneus. Daarom is het beter om gewoon te niezen, maar doe het wel in je elleboog of een zakdoek.

• Hoe ver kunnen niesdruppels komen?

  Wetenschappers hebben met snelle camera’s gezien dat druppels wel tot twee meter ver kunnen vliegen. Het is dus slim om afstand te houden als iemand niest en altijd in je elleboog te niezen.

• Waarom moeten we niezen als we in het licht kijken?

  Ongeveer een derde van de mensen niest door fel licht, zoals zon. Dit heet de fotische niesreflex. Het gebeurt omdat het zenuwstelsel bij sommige mensen gevoelig reageert op fel licht in combinatie met een prikkel in de neus.

• Kunnen nieuwe medicijnen niezen verminderen?

  Met hulp van moderne technologie kunnen geneesmiddelen worden ontwikkeld die de neus minder gevoelig maken. Daardoor kunnen mensen met bijvoorbeeld hooikoorts minder vaak hoeven niezen als ze een goed medicijn gebruiken.