De onzichtbare milieu-impact van kunstmatige intelligentie

Stroomslurpers in datacenters

Bij het trainen en gebruiken van AI wordt gigantisch veel elektriciteit verbruikt. Slimme technologie staat nooit alleen: achter elk antwoord van ChatGPT, een computer die beeld herkent of een spraakassistent, draaien grote computers in speciale gebouwen. Deze datacenters draaien dag en nacht op volle toeren. Ze staan vaak in een aparte hal, gevuld met rijen kasten vol chips en servers. Telkens als jij op zoek gaat naar informatie, een foto laat maken of een vraag typt bij een AI-toepassing, springt ergens ter wereld zo’n computer aan het werk. Het trainen van één enkel AI-programma kan net zoveel stroom gebruiken als honderden huishoudens in een jaar. Die enorme behoefte aan energie groeit snel, want steeds meer bedrijven gaan AI inzetten.

De milieuprijs van moderne chips

In de machines die AI verwerken, liggen speciale chips die extra krachtig zijn. Deze chips worden gemaakt van waardevolle metalen. Om deze grondstoffen te winnen, zijn mijnen nodig. Dat zorgt niet alleen voor veel afval, maar laat ook een blijvende spoor achter in de natuur. Voor het maken en vervoeren van de chips is weer extra energie nodig. Zodra deze chips zijn geplaatst in computers, gaat hun levensduur lopen en ze raken relatief snel verouderd. Om bij te blijven met de nieuwste technologie-en-innovatie worden servers regelmatig vervangen. Oude apparaten belanden dan vaak bij het afval. Dat levert uitdagingen op bij recycling, waarbij gevaarlijke stoffen kunnen vrijkomen. Dit alles bij elkaar opgeteld laat zien dat AI niet alleen digitaal, maar ook heel tastbaar kan vervuilen.

Warmte en koelproblemen als stille vervuilers

Naast de vraag naar stroom zorgen de draaiende computers ook voor veel warmte. Daarom zijn goede koelsystemen nodig in grote datacenters. Zo’n koeling vraagt extra energie en meestal veel water. In sommige gevallen wordt koelwater opgewarmd terug de natuur in gepompt, wat het leven in rivieren en sloten kan verstoren. Wanneer zulke datacenters dichtbij steden staan, moeten ze zelfs in de zomer harder werken om hun apparaten koel te houden. Dat zorgt niet alleen voor meer stroomverbruik, maar levert ook een grotere uitstoot op van broeikasgassen. Al deze kleine stappen samen maken het plaatje compleet en drukken zwaar op het milieu.

Snelle groei en toenemende zorgen om duurzaamheid

De toepassingen van AI groeien met de dag. Overal zien we slimme apparaten verschijnen die met elkaar verbonden zijn. Ze helpen met de administratie, herkennen vormen op beelden en geven advies: technologie-en-innovatie draait op volle toeren. Maar achter de schermen stijgt het verbruik van grondstoffen, energie en water jaarlijks flink. Dat zorgt voor nieuwe vragen over de toekomst. Kunnen we AI wel blijven gebruiken zoals nu, zonder schade aan de planeet te vergroten? Veel mensen denken na over duurzamere alternatieven. Bijvoorbeeld door hernieuwbare stroom te gebruiken, apparaten langer mee te laten gaan of zuiniger te programmeren. Nieuwe oplossingen zijn in de maak, maar het tempo van groei is moeilijk bij te houden. Zo blijft het milieu onderwerp van gesprek wanneer het over slimme technologie gaat.

Meest gestelde vragen over AI en het milieu

• Waarom verbruikt AI zoveel stroom?

  AI-verwerking vraagt veel en vaak tegelijk rekenkracht van grote computers. Deze servers staan voortdurend aan en gebruiken veel elektriciteit tijdens zowel het trainen als het dagelijks gebruik van AI-programma’s.

• Wat gebeurt er met oude servers en chips?

  Oude servers en chips worden soms gerecycled, maar vaak ook weggegooid. Dit kan zorgen voor afvalproblemen, zeker omdat ze materialen bevatten die lastig opnieuw te gebruiken zijn.

• Waarom zorgen koelsystemen in datacenters voor meer milieuproblemen?

  Koelsystemen in datacenters gebruiken veel extra stroom en vaak ook water. Die energie komt niet altijd van duurzame bronnen, wat kan zorgen voor hoge uitstoot van broeikasgassen. Het warme water dat na het koelen overblijft, kan natuur en dieren aantasten.

• Kun je AI duurzamer gebruiken?

  Het is soms mogelijk om AI op groenere stroom te laten draaien, bijvoorbeeld met zonne-energie of windenergie. Ook het aanpassen van software en langer gebruikmaken van apparatuur helpt om de druk op het milieu te verminderen.